** بزرگ‌تر‌ین پایگاه ادبی ** - پست های ضرب المثل

:: لیست مقالات تخصصی سایت ادبیات

نمایش لینك مقالات [جدید]
بزرگترین سایت زبان و ادبیات فارسی :: www.Adabiiat.com

پیج رنك 3 سایت ادبیات مبارك باد
بزرگترین سایت زبان و ادبیات فارسی :: www.Adabiiat.com

پیج رنك 2 سایت ادبیات مبارك باد
بزرگترین سایت زبان و ادبیات فارسی :: www.Adabiiat.com

تقویت قالب جدید سایت
بزرگترین سایت زبان و ادبیات فارسی :: www.Adabiiat.com

نسخه ابتدایی قالب جدید سایت

همه‌ی اخبار >>

ضرب المثل ها ( حرف د )
	:: موضوع مطلب : ادبیات فارسی , ضرب المثل ,
دروغ مصلحت آمیز، به ز راست فتنه انگیز ! عبارتی است از سعدی، در نخستین حكایت از نخستین باب گلستان، كه در شمار امثال سایر در آمده است. حكایت به اختصار چنین است كه : " پادشاهی به كشتن اسیری اشارت كرد. بیچاره در آن حالت نومیدی ملك را دشنام دادن گرفت، چرا كه هر كه دست از جان بشوید هر چه در دل دارد بگوید. ملك پرسید : چه می گوید ؟ یكی از وزرای نیك محضر گفت : - ای خداوند ! همی گوید " و الكاظمین الغیظ، و العافین عن الناس ! " ملك را رحمت آمد و از سر خون او درگذشت. وزیر دیگر كه بر ضد او بود گفت :ما را نشاید درحضرت پادشاهان سخن جز به راستی گفتن ...این ملك را دشنام داد و ناسزا گفت! ملك روی از این سخن در هم آورد كه : مرا آن دروغ پسندیده تر آمد از این راست، كه روی آن در مصلحتی بود و بنای این بر خبثتی. خردمندان گفته اند : دروغ مصلحت آمیز به از راست فتنه انگیز ! دانستن آن كس كه بداند و بداند كه بداند اسب شرف از گنبد گردون بجهاند آن كس كه بداند و نداند كه بداند بیدار كنندش، كه بسی خفته نماند آن كس كه نداند و بداند كه نداند لنگان خرك خویش به منزل برساند آن كس كه نداند و نداند كه نداند در جهل مركب، ابدالدهر بماند ! ( امام فخر رازی ) درخت هر چه بارش بیشتر می شه، سرش پایین تر میاد ! درخت هر چه بارش بیشتر می شود، سرش پائین تر می آید. انسان هر چه خردمندتر و فرزانه تر باشد متواضع تر و خاشع تر می شود. تواضع كند هوشمند گزین نهد شاخ پر میوه سر بر زمین ( سعدی ) در جهان هر عملی موجب عکس العملی ست در کشاقوس حوادث، حکما را مثلی ست در جهان هر عملی موجب عکس العملی ست هر که شد حرف ستم پیشگی، اندیشه ی او عاقبت برکند اندیشه ی او، ریشه ی او در باغ سبز نشان دادن کسی را به قصد فریب، خوشبین کردن. طمع خوشبینانه ی کسی را برانگیختن و از این رهگذر به فریفتن او پرداختن. داشتیم، بچه ها خوردند ! مردی شهری شبی به قریه ای پرت افتاده در خانه ی روستایی فقیری اتراق کرد. چون بامداد شد او را پرسید : مستراح کجاست ؟ روستایی معنی این سخن در نیافت. ناچار نزد زن خود رفت که : مهمان از مستراح می پرسد، تو می دانی چیست ؟ زن گفت : من نیز نمی دانم ! اما برای حفظ آبرو به او بگو « داشتیم بچه ها خوردند رفتند صحرا » - جمله را به صورت بچه ها خورند رفتند مدرسه نیز می آورند. ( استاد دهخدا در امثال و حکم جلد دوم صفحه ی 703 ، مستراح را به شیوه ی خود، به حمام بدل کرده و به عنوان نظیر ، این قطعه ی سنایی را نیز آورده است : رادمردی ز غافلی پرسید چون ورا سخت جلف و نادان دید، گفت : هرگز تو زعفران دیدی یا جز از نام هیچ نشنیدی؟ گفت : با ماست خورده ام بسیار، صد ره و بیشتر ، نه خود یک بار ! مرد را گفت رادمرد حکیم : اینت بیچاره ! اینت قلب سلیم ! تو ، بصل نیز هم نمی دانی ، بیهده ریش چند جنبانی ؟! دیوانه بازی ! اقدامات وحشیانه بر اثر خشم و عصبانیت یا به قصد تظاهر : « اگه بدونی وقتی چشمش به من افتاد، چه دیوونه بازی در آورد ! نکنه پسره واقعاً یه چیزیش می شه !؟! » دست زور، بالا ! دست را باز گذاشتن به کسی در کاری اختیار دادن:برادرم کارهای تجاری اش را به من سپرد و دستم راهم کاملاً باز گذاشت که هرچه می خواهم بکنم... دزدبازار اداره، شهر یا کشوری که رد آن فساد به درجه ای باور نکردنی رسیده باشد و مسوولان و رئیسان و صاحبان قدرت تنها به فکر سوء استفاده و بریدن کیسه ی مراجعان باشند : اینجا کلانتری ست یا دزد بازار ؟ تشریف ببرید به ادارات دولتی، ملاحظه بفرمایید چه دزد بازاری ست ! هر دو مترادف سر گردنه است. دیگ چه کنم را بار گذاشتن « مادرم دوباره دیگ چه کنم را بار گذاشته » « دیگه چه کنم رقیه خانم مدام سر بار است » دکان جلوی دکان کسی باز کردن از طریق فریب مردم با شعارهای دیگر و گرد آوردن ایشان بر خود : " قوام السلطنه که دید مخالفانش متکی به احزاب سیاسی هستند با تشکیل حزب دولتی دموکرات دکانی جلوی دکان مخالفان خود باز کرد " دست و بال کسی بسته بودن - محدود شدن دایره ی فعالیت یا اختیارات شخص به هر علتی : " با تصویب قانون جدید، حتی دست و بال داسدستان ها هم بسته می شود . " - در مضیقه ی مالی قرار داشتن یا قرار گرفتن : " با این کسادی بازار، دست و بال همه ی تاجرها بسته است . " " اگر این پول را به تو بدهم دست و بال خودم بسته می شود . "
	نویسنده : ‌سبحان عباسپور \| در تاریخ : شنبه 17 بهمن 1388 \| لینك مطلب \| ارسال نظر ()

ضرب المثل ها ( حرف ح و خ )
	:: موضوع مطلب : ادبیات فارسی , ضرب المثل ,
ح حرف راست را از دهن بچه بشنو ! از آنجا که کودکان بدون توجه به خوبی و بدی یا اهمیت و بی اهمیتی مسائل، هر چه ببینند به زبان می آورند، چنین حکم کرده اند. حاتم بخشی داد و دهشی اسرافکارانه و از سر خودنمایی. حسنم به رو باشد، کچلیم زیر مو باشد !! در ریشخند کسانی می آورند که دل خود را به توجیهات بی پر و پایه خوش می کنند. خ خل بازی ! اعمال و افعالی همچون حرکات غیر ارادی مردم تهی مغز ! « این خل بازی ها چه معنی داره که از خودتون در میارید ؟! » خاله زنک بازی ! این زن ها اعتقاداتی سخیف دارند، به مبتذل ها دلخوش هستند و هر چه جز آن را نشانه ی آخر زمان می شمارند و ... این اصطلاح به طور یکسان برای زنان و مردان به کار می رود : منصور باز افتاد روی دور خاله زنک بازی خر بازار و کار را به بر آوردن اصوات ناهنجار و جفتک پرانی کشند ! هر محفل بی نظام پر جنجال : « این کلاس درس است یا خر بازار ؟!! » خر بیار و باقلا بار کن ! فقیری خبر یافت که فلانی ، در خانه ی خویش ، باقلای بسیار انبار کرده است. نیمه شبی کیسه ی کوچکی برداشت و دزدانه به سرای او در آمد که به قدر خوراکی از آن باقلا ببرد. چندان که پای در انبار نهاد، صاحبخانه بجست و گریبانش بگرفت اما دزد جوان و چالاک بود و صاحب خانه که سالخورده بود و ضعیف به راحتی اسیر سر پنجه ی او شد. دزد گفت : مرا بردن مال تو ، بیش از گنجایش این کیسه در سر نبود اما اکنون که کار بدین جا رسید، برو خر بیاور و باقلا بار کن !
	نویسنده : ‌سبحان عباسپور \| در تاریخ : چهارشنبه 14 بهمن 1388 \| لینك مطلب \| ارسال نظر ()

ضرب المثل ها ( حرف پ ، ت‌ ، ج ، چ)
	:: موضوع مطلب : ادبیات فارسی , ضرب المثل ,
پ پشت تاپو بار اومده ! از پیش افتاده ترین آداب اجتماعی بی خبر بودن. مترادف : پشت کوه بار آمدن باران دیدن و ترک ها هم آمدن ( هم رفتن ) ! به اصطلاح، چاله چوله ها را هموار کردن : اگه این طلب سوخته شده را بتوانیم وصول کنیم، شب عیدی بارانی می بینیم و یک خرده ترک هایمان همی می ره . - کنایه ای ست از پدیدار شدن مجدد فرصت طلبان سود جوی که پیش از دیگران به سیلی خوردگان روزگار پشت می کنند، به گرد خانواده ای گرفتار که اکنون از آن بوی گشایشی به مشام آمده یا امیر و وزیری معزول که دیگر بار به کاخ قدرت فرا خوانده شده است ! - منشا تعبیر، اندود کاهگل پشت بام های مناطق کویری ست که خشکی کامل سبب ترکیدن آن می شود و اندک رطوبتی باعث به هم آمدن آن ترکیدگی ها. پوست باز کرده سخنی به صراحت، و نه به کنایه یا در پرده : بگذار پوست باز کرده بهت بگم : مهدی برای تو شوهر نمی شه !! مترادف : رک و پوست کنده ، بی تعارف ، بی پرده ، رو راست پیش بچه بذاری قهر می کنه ! بسیار ناچیز و اندک است. گاه آن را در مفهوم مخالف به کار می برند ، مثلاً : -رضا فقط در یک شب سیصد هزار تومان باخته. - چیزی نیست پیش بچه بگذاری ، قهر می کنه !! ت تخم مرغ دزد، شتر دزد می شه آخر، تخم مرغ دزد، شتر دزد می شود ! پسرك خردسالی از مرغدانی همسایه تخم مرغی می دزدد و مادرش كه زنی تهیدست و نادان است او را به این كار تشویق می كند. پسرك به تدریج از سرقت تخم مرغ به سرقت مرغ و خروس و بره و بوقلمون اهل محل می پردازد و همچنان كه سنین عمرش بیشتر می شود دست به سرقت های بزرگ تری می زند تا آن كه سرانجام به كاروانی حمله می برد و شتری را كه حامل جواهرات پادشاه بوده می رباید و دستگیر می شود و به فرمان پادشاه می برند كه در میدان شهر به دارش زنند. چشم پسر به مادر پیرش می افتد كه اشك ریزان كنار میدان ایستاده و با مشاهدهء او از جلاد درخواست می كند كه بگذارد پیش از اجرای حكم، زبان مادرش را به عنوان وداع ببوسد. با خواهش او موافقت می شود اما هنگامی كه مادر، زبانش را بیرون می آورد محكوم، با یك فشار دندان های خود، آن را قطع می كند ! چون علت این عمل را جویا می شوند می گوید : هر چه بر سر من می رود از این زبان است. بار اولی كه تخم مرغی از خانهء همسایه دزدیدم اگر زبان مادرم به جای تشویق و تحسین من ، قبح عملم را متذكر شده بود كارم از تخم مرغ دزدی به دزدیدن شتر خزانهء پادشاه نمی كشید و امروز طناب دار به گردنم نمی افتاد ... کتاب کوچه ج.1. تنبل نرو به سایه ، سایه خودش میایه ! تنبل نرو به سایه سایه خودش میایه ! در تقبیح تنبل ها می آورند كه تنبلی خود را به پاسخ های حكیمانه توجیه می كنند. خوشبخت آن كه كره خر آمد، الاغ رفت !! شخص فهمیده و حساس، رنگ آسایش و نیك بختی را نمی بیند. خوشبختی از آن كسانی ست كه نه حس می كنند و نه در می یابند. مترادف آن : هر كه فهمید مرد، هر كه نفهمید برد ! تا می روی بگویی خر نیستم، از گوش تا دم بارت کرده اند ! روباهی را دیدند فرار می کند، سبب پرسیدند، گفت : شنیده ام الاغ ها را به سخره می گیرند ! گفتند : تو که الاغ نیستی. گفت : اگر مرا بگیرند، تا ثابت کنم الاغ نیستم، از گوش تا دم بارم کرده اند !! ج جهود بازی ! 1. لئامت را از حد گذراندن 2. تظاهر به مظلومیت (مترادف : موش مردگی) 3. با تظاهر به ترس و وحشت، جیغ و فریادی بسیار به راه انداختن 4. ظلم کردن و مظلوم وانمودن. اشاره به حکایت آن جهود است که مسلمانی را می زد و فریاد می کشید : مسلمون! چرا می زنی ؟!! 5. با سر و صدا و جیغ و داد بیش از حد، حریف را از میدان به در کردن. (مترادف : کولی گری، کولی بازی) جا تر است و بچه نیست ! چ چاچول بازی ! تردستی در فریب دادن این و آن چشم بترس نداشتن سخت بی پروا بودن . مترادف : سر نترس داشتن
	نویسنده : ‌سبحان عباسپور \| در تاریخ : سه شنبه 13 بهمن 1388 \| لینك مطلب \| ارسال نظر ()

آن قدر شور بود كه خان هم فهمید !
	:: موضوع مطلب : ادبیات فارسی , ضرب المثل ,
عبدالله مستوفی بر این مثل شرحی آورده كه : خان لری بوده و ذائقه ی درست و حسابی نداشته هر شور و تلخی را كه جلوش می گذاشتند می خورده و اعتراض نمی كرده. آشپزی داشته كه او هم شاید ذائقه اش خوب نبوده و غذاها را خیلی شور از كار در می آورده. زیردستان كه باید با خان هم غذا باشند یا از آن غذا بخورند از این وضع عذاب می كشیدند و چون خان چیزی نمی گفته نمی توانستند اعتراض كنند. یك شب كه آشپز غذا را خیلی شور كرده بودخان او را احضار كرد و طرف مواخذه قرار داد، ولی آشپز منكر شوری دست پخت خود بود و بالاخره یكی از هم غذاها گفت : خانه خراب ! آن قدر شورش كرده ای كه خان هم فهمید، با وجود این تو انكار می كنی ؟ ( اما توضیح مثل به این قصه پردازی نیازی ندارد، سران عشایر به سادگی و ساده لوحی بیش از حد، ضرب المثل بوده اند؛ آنچنان ساده و بیابانی بوده اند كه شهریان خودپسند، به غلو، آنان را درك و فهم مزه ها نیز عاجز پنداشته چنین مثلی پرداخته اند) . مثل هنگامی به كار می رود كه در نابكاری و نادرستی و سوء استفاده چندان افراط شده باشد كه ساده دل ترین و بی زبان ترین افراد نیز به اعتراض برخاسته باشند . برچسب : ضرب المثل های فارسی ، ریشه شناسی ضرب المثل ،
	نویسنده : ‌سبحان عباسپور \| در تاریخ : دوشنبه 12 بهمن 1388 \| لینك مطلب \| ارسال نظر ()

ریشه ی مثل "آب زیر کاه"
	:: موضوع مطلب : ادبیات فارسی , ضرب المثل , آموزش ,
آب زیر کاه به کسانی اطلاق می شود که زندگی و حشر و نشر اجتماعی خود را بر پایه مکر و عذر و حیله بنا نهند و با صورت حق به جانب ولی سیرتی نامحمود در مقام انجام مقاصد شوم خود برآیند. این گونه افراد را مکار و دغلباز نیز می گویند و ضرر خطر آنها از دشمن بیشتر است. زیرا دشمن با چهره و حربه دشمنی به میدان می آید، در حالی که این طبقه در لباس دوستی و خیرخواهی خیانت می کنند. اکنون باید دید در این عبارت مثلی، آبی که در زیر کاه باشد چگونه ممکن است منشأ زیان و ضرر شود. آب زیر کاه از ابتکارات قبایل و جوامعی بود که به علت ضعف و ناتوانی جز از طریق مکر و حیله یارای مبارزه و مقابله با دشمن را نداشته اند. به همین جهت برای آنکه بتوانند حریف قوی پنجه را مغلوب و منکوب نمایند، در مسیر او باتلاقی پر از آب حفر می کردند و روی آب را با کاه و کلش طوری می پوشانیدند که هیچ عابری تصور نمی کرد "آب زیر کاهی" ممکن است در آن مسیر و معبر وجود داشته باشد. باید دانست که ایجاد این گونه باتلاقهای آب زیرکاه صرفاً در حول و حوش قرا و قصبات مناطق زراعی امکان پذیر بود، تا برای عابران وجود کاه و کلش موجب توهم و سوءظن نشود و دشمن با خیال راحت و بدون دغدغه خاطر و سرمست از باده غرور و قدرت در آن گذرگاه مستور از کاه و کلش گام بر می داشت ون در درون آب زیر کاه غرقه می شد. برای آنکه بتوانند حریف قوی پنجه را مغلوب و منکوب نمایند، در مسیر او باتلاقی پر از آب حفر می کردند و روی آب را با کاه و کلش طوری می پوشانیدند که هیچ عابری تصور نمی کرد "آب زیر کاهی" ممکن است در آن مسیر و معبر وجود داشته باشد. آب زیر کاه در قرون و اعصار قدیمه جزء حیله های جنگی بود و سپاهیان متخاصم را از این رهگذر غافلگیر و منکوب می کردند. البته این حیله جنگی در مناطق باتلاقی و نقاطی که شالیزاری داشت - مانند گیلان و مازندران - بیشتر معمول و متداول بود تا همان طوری که گفته شد، موجب سوءظن دشمن نگردد. طریقه اش این بود که در مسیر قشون مهاجم باتلاقهای پراکنده و متعدد و کم عرض حفر می کردند و روی باتلاقها را با کاه و کلشن می پوشانیدند. بدیهی است عبور از این مناطق موجب می شد که قسمت مقدم مهاجمین یعنی پیشتازان و سوارکاران در باتلاقهای سرپوشیده فرو روند و پیشروی آنها دچار کندی شود تا برای مدافعان فرصت و امکان آمادگی و تجهیز سپاه فراهم آید. فی المثل اسپهبد فرخان بزرگ، فرزند دابویه، معاصر عبدالملک مروان، که بعد از پدر بر مسند حکومت طبرستان نشست و از گیلان تا نیشابور را در حیطه تصرف آورده بود؛ برای جلوگیری از عصیان و سرکشی دیلمی ها و سایر طاغیان و سرکشان: «از آمل تا دیلمستان چنان به اصطلخ (گویش مازندرانی به معنی استخر) و خندق و مثل هذا استوار گردانید که جز پیاده را عبور ممکن نبودی». برچسب : آموزش ضرب المثل ، ریشه مثل ، ارسال المثل ، ریشه شناسی ، ضرب المثل های شیرین پارسی ،
	نویسنده : ‌سبحان عباسپور \| در تاریخ : جمعه 9 بهمن 1388 \| لینك مطلب \| ارسال نظر ()

گر بدی گفت چه سودی و رفیقی رنجید ( اثر خوشنویسی )
از برم می گذرد
سرود انقلابی 5 / به لاله ی در خون خفته
جمهورى ما
قطعه لری به مناسبت تبریك انقلاب اسلامی عزیز
سرود انقلابی 4 / هوا دلپذیر شد ، گل از خاك بردمید
ضرب المثل ها ( حرف د )
فجر انقلاب / تكمیلی
سرود انقلابی 3 / ای ایران ای مرز پرگهر
شعر كردی در مضمون انتظار حضرت مهدی (عج)
شعری تركمنی برای انقلاب اسلامی
نقشه ای برای کاشف!
حکایت بیست و یکم
سرود انقلابی 2 / آمریكا آمریكا ننگ به نیرنگ تو
ضرب المثل ها ( حرف ح و خ )